Posts Tagged Gujarat

Kavi Kalapi’s Poem “એક ઈચ્છા”

In Bay Area, as part of Bethak, Pragnaben Dadbhawala is organizing small gatherings of people interested in Gujarati literature and poetry. Every month a subject is assigned & we research, learn, and share in the gathering. The subject this month was Gujarat’s prominent poet, Kalapi.  Kalapi was born as Sursinhji Takhtsinhji Gohil, a prince, of a small princely state in Gujarat, in the year, 1874. At the age of 16, he was married to two princesses (who are said to have fought bitterly to become the main queen), neither of whom he loved, and instead fell deeply in love with a maid of one of the princess.  Given the traditions of the time, his love for his sweetheart would never be sanctioned by society.  Kalapi died of poisoning, at the tender age of 26; rumored to have been poisoned by one of his wives.  In a short span, between age 16 and 26, he traveled most of India, and wrote over 250 poems, including over 15,000 verses, and 900 letters to his friends and wives. He studied poets like Wordsworth, Keats, Shelly and others, and translated some of their works into Gujarati.

Slitscan K, Kalapi, 2763

Slitscan K, Kalapi, 2763 (Photo credit: jk-keller)

Kalapi’s work gives a deep insight into his character, the enormous challenges he dealt at a young age, and his transformation as a human being.  Kalapi was deeply sensitive, emotional, and caring man, who loved his beloved, and dedicated many of his poems to his love for his beloved. Gradually, he came to develop deep dislike for politics, for all material things, and his love also began to transcend from the physical to the level of soul, and he also began writing more poems addressing the divine.  The poem below is titled, “One Wish”.  He says in there that he will willingly bear the burden of all the challenges he has to deal with, but he has one wish from the Lord.  He asks the Lord to keep his heart soft and pure.  It is clear that despite all the challenges, Kalapi never developed hate for his conniving wives, or towards anyone else.  He continued to reflect deep seated softness and sensitivity towards people, even towards birds, and other living creatures.  I chose this poem  because it is a simple poem which is like a window into his soul.  AND I also selected it because it reminded me of how once I made a similar wish and wrote a poem.  You can read it at this link – though my language is far simpler, there is an underlying essence, where there is similarity.


એક ઈચ્છા –  કલાપી

Storm clouds

Storm clouds (Photo credit: tommaync)

પડ્યા જખમ સૌ સહ્યા, સહીશ હું હજુયે બહુ,
ગણ્યા નવ કદી, ગણું નવ કદી, પડે છો હજુ;
અપાર પડશે અને જિગર હાય ! આળું થયું,
કઠિન ન બનો છતાં હૃદય એ જ ઈચ્છું, પ્રભુ !

પડી વીજળી તે પડી સુખથી છો, બળું છું સુખે,
અનન્ત ભભૂકા દહે, દહો, ગળું છું સુખે !
ન દાહ વસમો કદી, જિગર બૂમ ના પાડતું,
કઠિન બનજો નહીં હૃદય, એ જ ઈચ્છું પ્રભુ !

બહુય રસ છે મને, હૃદય છે હજુ તો, અહો !
અરે ! હૃદય જો ગયું, રસ ગયો પછી તો બધો;
ભલે મૃદુ રહી સહી જખમ છેક ચૂરો થતું,
કઠિન ન બનો કદી હૃદય એ જ ઈચ્છું, પ્રભુ !

મને કલાપી લિખિત આ રચના ખુબજ ગમે છે.  એમની બધી રચના કરતા આ સાદી રચના છે પણ તે આપણને તેમના અંતર માં ડોકિયું કરાવી દયે છે – તેમની એક સાદી ઈચ્છા કે ગમે તેવા દુખ નો સામનો કરવાનો થાય પણ પ્રભુ હૃદય ને કોમળ રાખજે કે હૃદય ને કઠીન અને કઠોર નહિ બનાવતા.  ઘણા વખત પહેલા લગ્ન માં મારપીટ સહન કરતા મેં પણ તેવીજ એક ઈશ્વર પાસે યાચના કરેલી કે ભલે કઠોરતા નો સામનો કરવો પડે અને ભલે ક્ષણીકવાર માટે દુખ અને ગુસ્સા માં દિલ ભરાઈ આવે, પણ ઈશ્વર મારા હૃદય માં કોમળતા અને સુંદરતા રહેવા દેજો કે હું ઝીંદગી માં હમેશા પ્રેમના પંથે ચાલી શકું, પ્રેમને અનુભવી શકું અને ઓળખી શકું.   તે વખતે મેં નાની ચાર લીટી ની સાદી કવિતા  અંગ્રેજીમાં લખેલી, તે નીચે પ્રમાણે છે.

When anger dwells in my heart and mind
It lasts but a tiny moment
Leaves silently with a lament
Saluting the abundant love
Peaceful and tranquil as a dove
Love stays in my heart
Beacons anger bitter and tart
To taste the sweetness it relishes
Nudged gently, my anger relinquishes

PS – welcome your opinion
મેં બીજા બ્લોગ પર વાંચ્યું કે કલાપીએ આ કાવ્ય તેની પ્રિયતમા ને સંબોધીને લખ્યું છે. મને તેવું લાગતું નથી કેમ કે અહીં પ્રિયતમા નો ઉલેખ નથી. અને બીજી સત્ય હકીકત એ છે કે કલાપીએ તેમની નાની વાય માં ઘણા દુઃખનો સામનો કરેલ છે. તેમની બાળપણની ઉમરમાં તેમના માતા પિતા નું અચાનક મ્રત્યું, રાજનીતિના કારણસર તેમના ખાંડા લગ્ન, બંને પન્તીઓ વચ્ચેની પટરાણી બનવા માટેની હરીફાઈ, અને તેમનું પ્રેયસી તરફનું ખેચાણ જેનો અંજામ સમાજ ના નિયમ પ્રમાણે જુદાઈમાં જ પરીણમે। તેથી મારી સમાજ અનુસાર આ કાવ્ય તેમણે પ્રભુ ને જ સંબોધીને લખેલ છે.


, ,

Leave a comment

Kai Po Che – Bolywood Movie Review

Based on India’s prominent and brilliant contemporary writer, Chetan Bhagat’s book, “The Three Mistakes of My Life”, film Kai Po Che tells the story of three close friends, brilliantly played by Sushant Singh Rajput, Amit Sadh, and Rajkumar Yadav.  Their story is embedded in the larger context of communal issues.  The film is set in early 2000 time period, in Ahmedabad, Gujarat.  The film, directed by Abhishek Kapoor, has made a strong debut, netting in Rs. 29.10 crores in the first week and Rs. 11.25 crores at domestic box office in the second weekend.   Amrita Puri gives a very good performance, as female lead role.  Apart from the remarkable performance by the three lead actors, Digvijay Deshmukh, in the role of young cricketer Ali, has given a beautiful performance that tugs at the heart.  Big kudos to the Casting Director, Mukesh Chhabra and Casing Associate, Akash Dahiya for superb cast selection.

At the beginning of the film, the three friends have set out to start their own business.  In addition to selling cricket related paraphernalia, they offer academic coaching classes and cricket coaching.  They have high hopes from the business that seems to be doing well and are looking at expanding the business.  They take loans for the business and seem to be on a roll.  But then circumstances change as Gujarat is hit by the earthquake.  The three best friends are as different in their personalities and skill set as they are close to each other in their hearts.  Govind (Yadav) is ambitious, steadily focused on growing the business, strong in academics, and is the brain of the business.  Omi (Sadh) is a son of a priest and is the finance guy who secures the loans for the business.  The cost at which the loans are secured only becomes apparent later.  Ishaan (Rajput), is the hot tempered cricket protégée, for whom money is only a means to the end, who aspires to groom young Ali (Deshmukh) to play cricket at national and international level.  The story that follows about communal issues is based on the religious violence in Gujarat, following the Ayodhya train incident that tore the state apart, rendering, by some estimates, over 60,000 Muslims and 10,000 Hindus homeless and scores of people killed.

The film covers the spectrum from hot headed religious fervor to spineless, self-serving politicians, to business aspirations of young entrepreneurs, to young love’s trappings, to dedication and love of sports and all this emerging in the broader theme of friendship.  This friendship is brutally tested, violently marred, and finally finds healing and forgiveness in a flood of tears.  This is a beautiful film and I rate it a 5 on a scale of 1 to 5, with 5 being excellent.

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

Leave a comment

કેલીફોર્નિયા ના બે એરિયા માં ડગલો દ્વારા ગુજરાતી ભાષા ના પ્રસંગો અને ઉજવણી

કેલીફોર્નિયા ના બે એરિયા માં ડગલો દ્વારા ગુજરાતી ભાષા ના પ્રસંગો અને ઉજવણી
મારો ભાષા પ્રવાસ
ડગલો દ્વારા પ્રસ્તુત રાષ્ટ્રકવિ શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણી ની રચનાઓ – ગુજરાત દિવસ નિમિતે

મારો જન્મ ગુજરાત રાષ્ટ્ર ના સૌરાષ્ટ્ર જિલા ના ભાણવડ કરીને નાનકડા ગામ માં થયો હતો. મારા બાપુજી હમેશા ભાણવડને દુનિયા ની રાજધાની કહીને લલકારો આપતા અને કાયમ ગુજરાતી સંસ્કૃતિ ને જીવંત રાખવા ની સુચના આપતા. જન્મ પછી તુરંત અમને ઈથેઓપિઆ દેશ ની રાજધાની એડિસ અબાબા માં સ્થાયી થવાનું થયું અને મારું બાળપણ ત્યાં જ વીત્યું. એડિસ માં ગુજરાતી ભાષા ને જીવંત રાખવા માટે ગુજરાતી સમુદાયે ગુજરાતી ભાષાની શાળા શરુ કરેલી અને જિંદગી ના પહેલા દાયકા દરમ્યાન મારું ભણતર ગુજરાતી માં થયું. સાથે સાથે અમે ઇથિઓપિઆ ની ભાષા અમહારિક પણ શીખ્યા. ભારત આવ્યા પછી અમને અંગ્રેજી માધ્યમ મા દાખલ કરવામાં આવ્યા ત્યારે મેં માધ્યમ ના બદલવા માટે ખુબ ધમપછાડા કર્યા. મારું પ્રિય ગુજરાતી છોડવાનું દુખ મને અતિશય થયું. પરંતુ થોડા વખત માં મને અંગ્રેજી ભાષા ઉપર પણ ખુબ પ્રેમ જાગ્યો અને પાણી માં માછલી ભળી જાય તેમ મેં અંગ્રેજી ભાષા ને અપનાવી લીધી અને ધીમે ધીમે અંગ્રેજી સાહિત્ય ઉપર મારો પ્રેમ અને મારું વર્ચસ્વ વધવા લાગ્યું. ઇથિઓપિઆ ની અમહારિક ભાષા ભુલાતી ગયી, ભારત ની રાષ્ટ્રભાષા હિન્દી મોઢે ચડતી ગયી, મહારાષ્ટ્ર ની ભાષા મરાઠી અને ફ્રેંચ બોલવાની કોશિશ ચાલુ રહી. માતૃભાષા ગુજરાતી માટે જે પ્રેમ પારકી ભૂમિ માં ગુજરાતી સમુદાય માં સીચાયેલો તે માતૃભુમી માં એટલો જીવંત રહ્યો નહિ. ઘણા વર્ષો પછી વળી પાછી જે પારકી ભૂમિ ને પોતાની કરી એવા અમેરિકા દેશ માં ડગલો એ તે પ્રેમ જાગૃત કરાવ્યો. બે એરીઆ ના ગુજરાતી સમુદાયે પ્રેમ થી સીચેલો ડગલો એટલે ગુજરાતી ભાષા ને જીવંત રાખવાનો નમ્ર પ્રયત્ન. આ સરળ વાક્ય એ સ્પષ્ટ દર્શાવતું નથી કે ડગલો ને ઘણા સ્વયંસેવકોએ નિઃસ્વાર્થ ભાવે સેવા આપી પ્રચંડ મહેનત, પ્રયત્ન, પ્રેમ અને લાગણી સાથે સીચેલ છે અને ગુજરાત ને ગૌરવ આપે તેવા કલાકારો ના નિઃસ્વાર્થ ફાળા દ્વારા યોજાયેલ દરેક ડગલો ના કાર્યક્રમો માં ગુજરાતી સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિ, ગુજરાતી કવિતા અને ગીતો દ્વારા અને ગદ્ય, અને નિષ્ણાત ભાષ્ય દ્વારા તેમજ ન્રીત્યનાટિકા ના માધ્યમ થી ગુજરાતી સાહિત્ય ને વાચા આપવાની કોશિશ થાય છે. ડગલો સરળ અભિવ્યક્તિ અને ભાષા પ્રશંસા માટે એક મંચ પૂરો પાડે છે. અને બંને ભાષાઓ, અંગ્રેજી અને ગુજરાતી, ઉપલબ્ધ હોવા છતાં, તે અનુભવ નું વર્ણન હું કરી નથી શક્તિ કે જે ભાષા માં તમે પહેલા શબ્દો શીખ્યા અને બોલ્યા, જે ભાષા માં તમે માં ને પ્રેમ થી સંબોધી, જે ભાષા માં તમે પહેલી વખત દુનિયા નો અનુભવ કર્યો, તેને ઘણા વર્ષો પછી વળી સાંભળવાનો નો લહાવો મળે ત્યારે હ્રિદય માં જે અદભૂત રોમાંચ થાય, જયારે કસુંબલ કાવ્યો નો રંગ ચડે, અને જે જલસો પડે તેનું વર્ણન કરવું મુશ્કેલ છે.  વધારે માહિતી માટે ડગલો નો સંપર્ક સાધો at .

ફરી પાછી કરાવી ડગલો એ માતૃભાષા સાથે ઓળખાણ
માત્ર એક જ હેતુ, ગુજરાતી સાહિત્ય અને કાવ્યો ને માણ
ગુજરાતી બોલ, ગુજરાતી વાંચ, લે ગુજરાતી ભાષા માં ગૌરવ
કમિંગ ને ગોઇંગ ને બદલે, બાળકો ને ક્યારેક ગુજરાતી માં બોલાવ
જે ભાષા માં પહેલી વાર મા સાથે મીઠી મીઠી વાતો કરી,
ભાન્દુડા સાથે લડાઈ કરી, ફરી બોલો તે ભાષામાં જરી
ભલે શીખો અંગ્રેજી ને ફ્રેંચ અને ફરો દેશ દેશાન્તેર
પણ માતૃભાષા ભૂલશો નહિ તે સુચના છે જરૂર

ડગલો ના બધા કાર્યક્રમો અતિ સુંદર રહ્યા છે. હમણા શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણીજી ની પુણ્યતિથિ નિમિતે અને ગુજરાત દિવસ ની ઉજવણી ના પ્રસંગે ડગલો  ના પ્રતિભાશાળી કલાકારો દ્વારા કાવ્યો ની કદી ન વિસરાઈ તેવી રમજત માણી. મેઘાણી ના કાવ્ય ની દરએક પંક્તિ માં એટલો અર્થ ભરેલો છે, એટલી સુંદર લાગણીઓ દર્શાવી છે કે દરેક પંક્તિ કાવ્ય ની બહાર પણ પોતાની મેળે અડીખમ ઉભી રહી શકે છે. આ ખાસ પ્રસંગ ની યાદગીરી રૂપે અહી મેં તેમના ભિન્ન ભિન્ન કાવ્યો માં થી એંક પંક્તિ લઇ ને તેમાં ફક્ત બે ત્રણ શબ્દ બદલી અથવા ઉમેરી ને જે કલાકારોએ એમના કાવ્યો ને વાચા આપી તેમના નામ સાથે ઉમેરીને અહી લખી છે. જે મિત્રો આ પ્રસંગ ચુકી ગયા હોય તેઓ મેઘાણીજી ના આ કાવ્યો ને શોધી ને વાંચશો જરૂર. તેને માણો અને ફક્ત એક પંક્તિ ઉપરથી ઓળખી કાઢો તેમના કાવ્યને અને પછી ઓળખી કાઢો દરેક પંક્તિ માં જે જે નવા શબ્દો બદલાયા છે કે ઉમેરાયા છે તેને.

કર્ય રે વાણીયાણી તારા શબ્દ ના મૂલ
જાવા ધ્યો, સીલીકોન વેલી ના ઠાકોર
મારા કાવ્ય માં તારું થશે ખિસ્સું ડુલ

તમે મારા દેવ ના દીધેલ છો, અમેરિકા માં અમારા માગી લીધેલ છો
મેઘાણીજી તમારા કાવ્યો અમર થઇ ને રો

આભ માંથી ચાંદો રેલે ચાંદની, હે….. પાથરે જાણે કવિતાના ઓછાડ રે
મધરાતે હેતલબેન સંગીત ના સુર છોડતી

માધવીબેન હો! મુને થોડી ઘડી
તારો આપ અષાઢીલો કંઠ

ધીરા વાજે રે મીઠા વાજો,
ડીમ્પલ ભાઇ હો,
તમે ધીરા રે ધીરા ગાજો

હસતે મુખડે અસીમ રાણા
કાવ્ય માં જઈ સમાણા:
સંભળાવ્યા મેઘાણીજી ના ગાણા

, , , , , ,


%d bloggers like this: